ΑΡΘΡΑ
Christos Aristopoulos
PhD in Ancient History
University of Cyprus
Περίληψη: Το ζήτημα μιας ενδεχόμενης επίδρασης του Βεγέτιου στους ρωμαϊκούς στρατούς της Ύστερης Αρχαιότητας παραμένει ως σήμερα ένα από δημοφιλές ερευνητικό desideratum για τον σχετικό επιστημονικό χώρο. Παρά τον, πραγματικό ή υποτιθέμενο, αναχρονιστικό χαρακτήρα των προτάσεών του Π. Φλ. Βεγέτιου Ρενάτου, οι εισηγήσεις του για τη μεταρρύθμιση του αυτοκρατορικού στρατού συνιστούν μια άμεση χριστιανική απάντηση σε όσα είχαν ήδη διατυπώσει οι εθνικοί σύγχρονοί του, φιλόσοφοι και ιστορικοί (Πρόκλος, Αμμιανός Μαρκελλίνος), ως αντίδρασή τους στην κρίση της αυτοκρατορίας κατά τα τέλη του 4ου και τις αρχές του 5ου αιώνα. Η παρούσα μελέτη εστιάζει στο ερώτημα κατά πόσον και σε ποιο βαθμό η Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία επηρεάστηκε σε πρακτικό επίπεδο από τις ιδέες του Βεγέτιου. Με εξαίρεση ορισμένα αποσπάσματα από το τρίτο βιβλίο του, τα οποία μεταφράστηκαν και ενσωματώθηκαν στο Στρατηγικόν του Μαυρικίου, δεν απαντάται καμία αναφορά στον Βεγέτιο – ή στο έργο του – στις πηγές μετά τον 5ο αιώνα μ.Χ. και σε όλη τη βυζαντινή περίοδο. Εάν το έργο του δεν ήταν μια αμιγώς θεωρητική προσέγγιση, αλλά είχε ασκήσει πράγματι μια κάποια επιρροή στη βυζαντινή στρατιωτική τέχνη, τότε καποια ίχνη των αντιλήψεών του θα μπορούσαν να αναζητηθούν στον Codex Theodosianus και στη Notitia Dignitatum. Σήμερα, το Epitoma Rei Militaris θεωρείται μια ιδιαιτέρως σημαντική πηγή για την κατανόηση της δομής του πρώιμου ρωμαϊκού αυτοκρατορικού στρατού. Ταυτόχρονα όμως, αυτό το γεγονός ενδέχεται να εξηγεί και το πρόβλημα της περιορισμένης απήχησης του Βεγέτιου στην εποχή του, ανεξαρτήτως των αναγκών των αυτοκρατόρων ή των (ημι)βάρβαρων ηγετών των foederati — μιας ομάδας που αποτελεί συχνό στόχο της κριτικής του. Συνοψίζοντας, ο Βεγέτιος φαίνεται πως απέτυχε να προσαρμόσει τα παραδείγματα και τις προτροπές του στις πραγματικότητες του πολέμου και στην κατάσταση του της Αυτοκρατορίας μετά τη μάχη της Αδριανούπολης (378μΧ) και κατά την εμφάνιση του Αττίλα.