Επιμέλεια Πέτρος Παρθένης
Μια από τις πλέον διαδεδομένες κατηγορίες εναντίον των πρώτων χριστιανών τον 2ο αιώνα Κ.Χ. ήταν οι «οἰδιπόδειες μίξεις», δηλαδή η σύναψη αιμομικτικών σχέσεων και μάλιστα κατά τη διάρκεια των «μυστικών» (όπως νόμιζαν πολλοί εθνικοί) συναθροίσεών τους. Οι σύγχρονοι ιστορικοί δεν έχουν εξακριβώσει την προέλευση αυτής της ειδεχθούς συκοφαντίας, που αναμφίβολα συνέβαλε σημαντικά στις εκάστοτε οχλοκρατικές επιθέσεις εναντίων των ακολούθων του Ιησού. Το πιθανότερο είναι να αποτελούν συνέχεια μιας αρκετά συνηθισμένης πρακτικής διαβολής στην ελληνορωμαϊκή αρχαιότητα (αλλά και στην εποχή μας): ο ευκολότερος τρόπος να αμαυρωθεί το όνομα ενός ατόμου, μιας κοινωνικής ομάδας ή μιας λατρευτικής κοινότητας ήταν να συνδεθεί με «όργια» του χειρίστου είδους.
Μια ερμηνεία για την προέλευση αυτής της κατηγορίας είναι η συνήθεια των χριστιανών να αποκαλούν ο ένας τον άλλον «αδελφέ» ή «αδελφή», παρότι ορισμένοι από αυτούς ήταν σύζυγοι. Οι εθνικοί ίσως παρεξηγούσαν τη συμβολική χρήση του όρου και έτσι κατέληγαν σε ευφάνταστα συμπεράσματα περί αιμομικτικών οργίων. Αρκετές επιστολές, όμως, που έχουν διασωθεί σε παπύρους και όστρακα από εκείνη την περίοδο αποκαλύπτουν ότι οι εθνικοί χρησιμοποιούσαν αρκετά συχνά τον όρο «αδελφός» και «αδελφή» όταν προσφωνούσαν τον ή τη σύζυγό τους. Ακολουθεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα από την Αίγυπτο του 2ου αιώνα:
Μετάφραση:
«Η Σέντις προς τον Πρόκλο, τον αδελφό της:
Σε χαιρετώ! Καλά έκανες, αδελφέ μου, που έδωσες τα δύο κολοφώνια [μονάδα μέτρησης υγρών, κυρίως για κρασί] στον Αγχούβι. Και γράψε μου πόσο στοίχισε ο ναύλος και θα σου τα στείλω αμέσως. Δεν σου έστειλα κρέας, αδελφέ μου, για να μη σε αποχαιρετήσω μια και καλή [εννοεί να μην πεθάνει]. Τέλος, σε παρακαλώ, κύριέ μου: δείξε ότι με σέβεσαι και έλα με τον Αιθίοπα [μάλλον κάποιος δούλος]. Ας χαρούμε! Να ’σαι καλά!
[Υστερόγραφο:] Μην κάνεις τίποτε άλλο, αλλά αν με αγαπάς έλα . . . Ας χαρούμε!»Βιβλιογραφία: Για την επιστολή και τις μεταφραστικές δυσκολίες που παρουσιάζει, βλ. Horsley, G. H. R., New Documents Illustrating Early Christianity: A Review of the Greek Inscriptions and Papyri Published in 1976, The Ancient History Documentary Research Centre, Macquarie University, North Ryde, New South Wales 1981, σσ. 58-9. Για τις κατηγορίες εναντίον των χριστιανών, βλ. De Ste. Croix, G. E. M., Ο Χριστιανισμός και η Ρώμη: διωγμοί, αιρέσεις και ήθη, ΜΙΕΤ, Αθήνα 2005, σσ. 27-103.
