Η χειροτονία ενός Άραβα φυλάρχου (σ. 42-48)

ΑΡΘΡΑ

Τσουλκανάκης Κ. Δημήτριος

Δρ. Βυζαντινής Ιστορίας

 

Περίληψη: Ο Κύριλλος Σκυθοπολίτης, ως ο διασημότερος βιογράφος αγίων του Βυζαντίου, αποδεικνύει πόσο σημαντικές είναι οι αγιολογικές πηγές για τη μελέτη της κοσμικής ιστορίας. Ο Κύριλλος αποτυπώνει με την πένα του σημαντικά γεγονότα σχετικά με την στρατιωτική και εκκλησιαστική ιστορία της Παλαιστίνης, άγνωστα εν πολλοίς σε άλλες πηγές. Ο Βίος του οσίου Ευθυμίου που συνέγραψε μεταξύ άλλων ο Κύριλλος, αποτελεί την μοναδική σωζόμενη πηγή για την αραβόφωνη επισκοπή Παρεμβολής στην Παλαιστίνη. Παράλληλα, ο Κύριλλος κατέγραψε και την ιστορία του ιδρυτή της επισκοπής Παρεμβολής, του Ασπέβετου-Πέτρου. Ο τελευταίος υπήρξε και ο πρώτος ιστορικά φύλαρχος Παρεμβολής, με καθήκον να προστατεύει τη ζωή των μοναχών και τις περιουσίες των μονών τους στην έρημο της Ιουδαίας και την κοιλάδα του ποταμού Ιορδάνη.

Summary: Cyrillus Scythopolites, the most noted biographer of saints in Byzantium, proves the importance of hagiographical sources in the study of secular history. Cyrillus illustrates important facts related to the military and ecclesiastical history of Palestine, in good part unknown to other sources. The Life of Saint Efthymios, which Cyrillus co-wrote among others, is the only extant source concerning the Arabic Diocese of Parembole. At the same time, Cyrillus recorded the history of the founder of the Diocese of Parembole, Aspevetos-Peter. The latter was historical the first recorded phylarchos (=tribal chief) of Parembole, exercising the duty of protecting the lives of the monks and the property of their monasteries in the Desert of Judea and the valley of the Jordan River.

 

Η χειροτονία ενός Άραβα φυλάρχου (pdf)

Η μεταστροφή της πόρνης (σ. 38-41)

ΑΡΘΡΑ

Δημήτρης Ι. Κυρτάτας

Καθηγητής της Ύστερης Αρχαιότητας

στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

 

Περίληψη: Η εισήγηση παρουσιάζει όψεις της πορνείας στην ύστερη αρχαιότητα μέσα από τις μαρτυρίες των αγιολογικών κειμένων. Επισημαίνει ιδιαιτέρως κάποιες αναφορές σε μεταμέλειες εκπορνευμένων γυναικών και τον τρόπο με τον οποίο χειρίστηκαν το ζήτημα οι ασκητές της ερήμου και άλλοι εκκλησιαστικοί συγγραφείς.

Summary: “The conversion of harlots”: The article presents aspects of prostitution in the late antiquity based on testimonies of hagiological texts. It deals in particular with references to repentant harlots and the way the issue was treated be some desert ascetics and other ecclesiastical writers.

 

Η μεταστροφή της πόρνης (pdf)

Διαμεσολαβώντας για τη σωτηρία της πόλης (σ. 32-37)

ΑΡΘΡΑ

Παρασκευή Κουρκουβάτη

Δρ. Αρχαίας Ιστορίας

 

Περίληψη: Μια σοβαρή στάση ξέσπασε στην Αντιόχεια το 387 μ.Χ. εξαιτίας ενός επαχθούς φόρου. Το άρθρο εξετάζει τις προσπάθειες διαμεσολάβησης με σκοπό να σωθεί η πόλη, οι οποίες γίνονται εμφανείς μέσα από τις βασικές πηγές που αναφέρονται στο γεγονός: είκοσι έναν λόγους του Ιωάννου του Χρυσοστόμου και τέσσερις επιστολές του Λιβανίου. Μια σειρά διαμεσολαβητών ανέλαβαν να εκτονώσουν την κατάσταση και να σώσουν την Αντιόχεια από την οργισμένη αντίδραση του αυτοκράτορα Θεοδοσίου: ο επίσκοπος Φλαβιανός, ο ρήτορας Λιβάνιος, οι μοναχοί των γύρω περιοχών. Αυτό που φανερώνεται είναι ότι όλοι οι διαμεσολαβητές διέθεταν κάποια κοινά χαρακτηριστικά, όπως πνευματική καλλιέργεια και κύρος.

Summary: A riot was caused in Antioch at A.D. 387 because of a heavy tax. The article examines the mediation efforts in order to be saved the city. These efforts are obvious from our sources that describe the situation: twenty- one homilies of John Chrysostom and four epistles of Libanius. A number of mediators tried to save the city from the anger of the emperor Theodosius. These were bishop Flavianus, orator Libanius, monks from the suburbs of the city. These people had some common characteristics, such as cultural cultivation and prestige in the society.

 

Διαμεσολαβώντας για τη σωτηρία της πόλης (pdf)

 

Δαιμονισμένες και αγίες: γυναίκες σε αντιπαράθεση με κοινωνικές συμβάσεις τον 4ο και 5ο αι. μ.Χ. (σ. 21-31)

ΑΡΘΡΑ

Στέφανος Παρασκευαΐδης

Δρ. Αρχαίας Ιστορίας

 

Περίληψη: Η χριστιανική αγιογραφία των πρώτων χριστιανικών αιώνων προβάλλει ιδιαίτερα δύο κατηγορίες γυναικών, τις δαιμονισμένες και τις αγίες, οι οποίες τοποθετούνται σε δύο αντίθετα άκρα. Μια πιο προσεκτική ανάγνωση ορισμένων παραδειγμάτων όμως μπορεί να αποκαλύψει ότι κάποιες φορές τα κίνητρα συμπεριφοράς και των δύο είχαν έναν κοινό παρονομαστή: την κοινωνική θέση και τον κοινωνικό ρόλο των γυναικών. Η αποκλίνουσα συμπεριφορά ορισμένων δαιμονισμένων και η σθεναρή άρνηση συμβιβασμού πολλών αγίων φαίνεται να συνδέονται με ανάγκες, φόβους και ελπίδες των γυναικών της εποχής τους. Συνδετικός κρίκος ανάμεσα στις δύο κατηγορίες γυναικών αποτελεί το παράδειγμα της Θέκλας, μιας αγίας για τους πιστούς, μάλλον δαιμονισμένης για τους οικείους της, η οποία για τις επόμενες γενιές χριστιανών γυναικών ενσάρκωνε μαζί με το ιδεώδες της αγιότητας ένα πρότυπο γυναικείας αντίστασης.

Summary: Christian hagiography of the early Christian ages exhibits especially two categories of women, the possessed and the saints, which are placed at two opposite ends. A closer examination of some examples may, however, reveal that sometimes the motivations of both of them had a common point of reference: the social status and role of women. The deviant behavior of certain possessed and the strong refusal of many saints to compromise seem to be related to the needs, fears and hopes of women of their time. A kind of connection between the two categories of women is the example of Thecla, considered saint by the believers and possessed by her relatives, who represented for the next generations of Christian women, apart from the ideal of sanctity, a pattern of female resistance.

 

Δαιμονισμένες και αγίες (pdf)

Το ταξίδι στις Απόκρυφες Πράξεις (σ. 15-20)

ΑΡΘΡΑ

Παναγιώτης Αγγελόπουλος

MA in Ancient History

 

Περίληψη: Το άρθρο αυτό εξετάζει τις πληροφορίες που μπορούμε να αντλήσουμε από τις απόκρυφες πράξεις των αποστόλων για τα ταξίδια. Προσπαθούμε να βρούμε όψεις της κοσμικής ιστορίας που δεν ήταν στις προθέσεις των συγγραφέων να παρουσιάσουν. Διαβάζοντας τις Πράξεις  Ιωάννου, Πέτρου, Θωμά, Παύλου και τα Κλημέντια θα διαπιστώσουμε ότι οι λιγοστές πληροφορίες που μας παρέχονται για τον τρόπο και τα προβλήματα του ταξιδιού κατά τον 1ο έως τον 4ο αιώνα μ.Χ συμφωνούν με αυτά που γνωρίζουμε από άλλες πηγές. Τονίζουν ίσως με μεγαλύτερη έμφαση ένα συγκεκριμένο φόβο για αυτό, τον φόβο του ναυαγίου στην θάλασσα.

Summary: This paper examines the information on travel that can be obtained from the apocryphal   Acts of the Apostles. It brings out aspects of secular history which it was not the original intention of the writers to convey. In reading the Acts of  John, Peter, Thomas and Paul and Clementia, we find that the few details provided regarding the ways and problems of travel from the first to the fourth Century A.D. are in accordance with what is known from other sources. What is emphasized, perhaps more strongly, is a particular fear in relation to travel, the fear of a shipwreck in the sea. 

 

Tο ταξίδι στις Απόκρυφες Πράξεις (pdf)

Saluum lotum! Καλόν ἔστι τό ζῆν! Όψεις της θρησκευτικότητας του πλήθους στα πρώιμα μαρτυρολόγια (σ. 10-14)

ΑΡΘΡΑ

Ελένη Ν. Ευαγγέλου

Υποψήφια Διδάκτωρ Βυζαντινής Τέχνης

 του  Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

 

 

Περίληψη: Στόχος του άρθρου είναι η προσέγγιση παραγνωρισμένων πτυχών της συλλογικής θρησκευτικότητας, όπως αυτή εκδηλώνεται μέσα από τα πρώιμα μαρτυρολόγια. Ορισμένα αγιολογικά κείμενα, από το δεύτερο έως τον τρίτο αιώνα μ.Χ, επιτρέπουν τη μελέτη της ψυχολογίας των μαζών στη Ρωμαϊκή κοινωνία. Οι αντιδράσεις των ανώνυμων θεατών καλύπτουν ένα ευρύτατο φάσμα συναισθημάτων. Το πλήθος παρουσιάζεται με ρεαλισμό  και αντιστέκεται σε κατηγοριοποιήσεις: συχνά, η βία συνυπάρχει και εναλλάσσεται με τον οίκτο.

Summary: This paper aims to approach certain aspects of collective religiosity, as manifested through early martyrdom accounts. Some hagiological texts, dating from the second to the third century AD, allow us to study the psychology of the masses in Roman society. The reactions of anonymous spectators include a wide variety of emotions. The crowd is presented realistically, and resists categorization: violence often coexists and alternates with pity.

 

Saluum lotum! Καλόν ἔστι τό ζῆν! (pdf)

 

Slaves and early Christianity. Serving God rather than human masters (σ.1-9)

ΑΡΘΡΑ

Δημήτρης Ι. Κυρτάτας

Καθηγητής της Ύστερης Αρχαιότητας

στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

 

Περίληψη: Το άρθρο αυτό ασχολείται με τη θέση των δούλων στις πρώτες χριστιανικές κοινότητες και τις αντιλήψεις των πρώτων χριστιανών γύρω από τον θεσμό της δουλείας. Προσκομίζει μαρτυρίες που δείχνουν ότι μολονότι οι χριστιανοί δεν επέδειξαν ιδιαίτερο ζήλο στον προσηλυτισμό των δούλων και δεν υποστήριξαν τη χειραφέτησή τους, υπήρχαν αρκετοί δούλοι στις πρώτες χριστιανικές κοινότητες που αφοσιώθηκαν στη νέα τους θρησκεία, αποδεχόμενοι ακόμα και τον μαρτυρικό θάνατο σε περιόδους διωγμών.

Summary: This paper deals with the position of slaves within the early Christian communities and the views of the early Christians in respect to slavery as an institution. The testimonies produced suggest that although Christians did not give any priority to the conversion of slaves and did not promote their emancipation, there were several slave in the early Christian communities devoted to their new religion, that went as far as accepting martyrdom.

 

Slaves and early Christianity (pdf)