«…διά νεφελών επιβεβηκότες εκ των περάτων της οικουμένης…»: χριστιανικές αντιλήψεις για το σώμα στην Ύστερη Αρχαιότητα (p. 53-60)

ARTICLES

Μαρώ Τριανταφύλλου

Δρ. Αρχαίας Ιστορίας

 

Περίληψη: Το απόκρυφο Ιωάννου Κοίμησις Θεοτόκου, έργο του α΄ μισού του 5ου αι., παρουσιάζει γλαφυρά για ένα κοινό που διψά για να συμπληρώσει τις ψηφίδες της βιογραφίας της Μαρίας, της μητέρας του Ιησού, μια λεπτομερειακή περιγραφή του θανάτου της. Στο κείμενο αυτό ο σύγχρονος μελετητής μπορεί να βρει, ανάμεσα στα άλλα, πολλές πληροφορίες για τις πρώιμες χριστιανικές αντιλήψεις για το ανθρώπινο σώμα. Το άρθρο μου επιχειρεί να δείξει τη συνομιλία του χριστιανικού κόσμου με προϋπάρχουσες θρησκευτικές και άλλες παραδόσεις για θέματα όπως η θαυματουργική ίαση και η ανάσταση του σώματος αλλά και τις ομοιότητες στην περιγραφή των τελευταίων ωρών ενός ανθρώπου τόσο στη χριστιανική όσο και στην εθνική γραμματεία.

Summary: The apocryphon Ioannou The Dormition of Mary, mother of God, a text dated on the first second of 5th century, describes in a very vivid way and with many details the last hours and the death of Maria, the mother of Jesus. The writer has in mind a Christian public who needs to know in details the life and death of sacred persons. In this apocryphon the researcher can find interesting information about the early Christian perceptions and representations of the human body. This article tries to search the dialogue between the Christian world and older traditions, religious or other, on subjects as the miraculous therapy and the resurrection of the body and to point out the similarities of the descriptions concerning last hours and  death of a person in the Christian as well in the pagan literature.

Xριστιανικές αντιλήψεις για το σώμα στην Ύστερη Αρχαιότητα (pdf)

Αρχαιογνωσία στην ύστερη αρχαιότητα: Ο Ωραπόλλων και ο κύκλος του στην Αλεξάνδρεια του 5ου αιώνα μ.Χ. (p. 36-52)

ARTICLES

Eleni Fassa, PhD
Post-doctoral Researcher National Hellenic Research Foundation
Adjunct Professor CYA/DIKEMES – Open University of Cyprus

 

Περίληψη: Στο άρθρο παρουσιάζονται και ερμηνεύονται οι αρχαιογνωστικές δραστηριότητες που αναπτύσσονται στη σχολή του Ωραπόλλωνα στην Αλεξάνδρεια κατά τις τελευταίες δεκαετίες του 5ου αιώνα μ.Χ. Ο Ωραπόλλων και τα μέλη του κύκλου του, επιφανείς παγανιστές και διάσημοι καθηγητές ρητορικής και φιλοσοφίας, καλλιεργούν ζωηρά αρχαιογνωστικά ενδιαφέροντα: συνθέτουν πραγματείες με αντικείμενο τις εθνικές ˗και πρωτίστως τις αιγυπτιακές˗ αρχαιότητες, επισκέπτονται σημαίνοντες ιερούς τόπους και προσπαθούν να καταγράψουν και να αναβιώσουν τελετές της παγανιστικής λατρείας. Τα κίνητρα και οι στόχοι αυτής της αρχαιογνωστικής έρευνας δεν σχετίζονται αποκλειστικά με τη νοσταλγική επιστροφή στο ένδοξο παγανιστικό παρελθόν. Η μελέτη των αιγυπτιακών και ελληνορωμαϊκών αρχαιοτήτων συνιστούσε μέσο συγκρότησης της εθνικής ταυτότητας, συνέβαλε στη διατήρηση των παραδεδομένων τελετουργιών και εξακολουθούσε να νοηματοδοτεί και το παρόν στο πλαίσιο της πολεμικής μεταξύ χριστιανών και εθνικών στο υστερορωμαϊκό αστικό τοπίο.

Summary: The article examines the antiquarian research advanced in the rhetorical and philosophical school of Horapollon and its broader milieu in late 5th century AD Alexandria. Although scarce and widely dispersed, the extant sources provide evidence for lively antiquarian activities, which included: (a) surveys of ancestral rites, journeys, interviews and extensive study, (b) the composition of treatises on antiquarian subject-matters, and (c) attempts to revive traditional practices. Antiquarianism is interpreted in the context of social, religious and cultural developments in late antique Alexandria and the reasons which prompted these urban intellectuals to deal with antiquarian issues in a period of social tension are explored. It is suggested that antiquarian interests in the circle of Horapollon should be viewed not only as an expression of nostalgia and longing for the glorious pagan past, but also as conscious endeavours to incorporate and utilize the knowledge derived from antiquarian activities in the turbulent pagan present.

 

Αρχαιογνωσία στην ύστερη αρχαιότητα: ο Ωραπόλλων και ο κύκλος του στην Αλεξάνδρεια του 5ου αι. μ.Χ. (pdf)

Artist to the Gentiles: Literary Theology in Luke-Acts (p. 30-35)

ΑΡΘΡΑ

Joshua Anthony

Classics and Theology,

University of Notre Dame

 

Περίληψη: Οι Πράξεις του Λουκά προβάλλουν ένα θεολογικό ενδιαφέρον για τον Ιησού ως Λυτρωτή των περιθωριακών  (είτε αυτοί βρίσκονταν εντός του λαού του Ισραήλ είτε ήταν εθνικοί), και ένα λογοτεχνικό ενδιαφέρον για ελληνορωμαϊκές μεθόδους παρουσίασης. Και από τις δύο αυτές απόψεις οι Πράξεις είναι μοναδικές μεταξύ των υπολοίπων κειμένων της Καινής Διαθήκης. Σε αυτό το άρθρο εξετάζω τις συγκεκριμένες ελληνορωμαϊκές λογοτεχνικές τεχνικές που αξιοποιούνται στις Πράξεις,  καθώς επίσης και αποδεικτικά στοιχεία για τα θεολογικά τους ενδιαφέροντα. Εν τέλει σε αυτό το άρθρο υποστηρίζω ότι το μοναδικό λογοτεχνικό ενδιαφέρον των Πράξεων υπηρετεί το μοναδικό θεολογικό τους ενδιαφέρον: συγκεκριμένα, τα κείμενα προβάλλουν ελληνορωμαϊκές μεθόδους καλλιτεχνικής παρουσίασης, ιδιαίτερα επικές και ιστορικές, προκειμένου να θέσουν το θεολογικό ζήτημα της καθολικότητας του ευαγγελικού μηνύματος και της αιώνιας κυριαρχίας του Ιησού ως Βασιλέα, καθώς επίσης να παρουσιάσουν τον Χριστιανισμό με τρόπο που να είναι δελεαστικός για τους εθνικούς.

 Summary: Luke-Acts demonstrates a theological concern with Jesus as Redeemer of the outcasts (whether they be within Israel or Gentiles), and a literary concern with Greco-Roman modes of presentation.  In both these respects, Luke-Acts is unique among the rest of the New Testament.  In this paper, I review the specific Greco-Roman literary techniques that Luke-Acts exploits, as well as evidences of its theological concerns.  Ultimately, in this paper I assert that the unique literary concern of Luke-Acts serves its unique theological concern: that is, the texts demonstrate Greco-Roman modes of artistic presentation, especially epic and epic history, in order to make a theological point about the universality of the Gospel message and the endless dominion of Jesus as King, as well as to present Christianity so as to be compelling to Gentiles.

 

Artist to the Gentiles: Literary Theology in Luke-Acts (pdf)

 

Galen and Modern Healing (p. 13-29)

ΑΡΘΡΑ

Henry Jakubowski

Professor of BioChemistry,

Saint Benedict Saint John’s University

Despina Iosif

Adjunct Professor, Ancient History and Religion,

Hellenic Open University and College Year in Athens

 

Περίληψη: Ο Γαληνός είναι ο μοναδικός θεραπευτής της δυτικής ιατρικής που γνώρισε τόση απήχηση. Αν και οι βάσεις των ιατρικών απόψεών του και των θεραπειών του μεταμορφώθηκαν σε ένα πιο επιστημονικό και μηχανιστικό ύφος βασισμένο στην ανατομία, τη φυσιολογία, τις λοίμωξεις και τις μοριακές αλληλεπιδράσεις, ωστόσο συνέχισαν να διατηρούν την κυριαρχία τους μέχρι σήμερα. Θα διερευνήσουμε τη ζωή και την ιατρική του Γαληνού και στη συνέχεια θα δείξουμε πώς οι ιδέες αυτού του ανθρώπου ήταν συνεπείς και ότι μπορούν ακόμα να συμβάλουν σημαντικά στην ανακούφιση του ανθρώπινου πόνου.

 

Summary: Based on his voluminous writings and the number of centuries that medical healers adopted his healing canon, Galen Aelius Galenus (Claudius Galenus, or more simply Galen as he became known across time and geography) was probably the single most influential medical healer in Western medicine of all time. Although the bases of his medical views and treatments were transformed by those derived from a more scientific and mechanistic foundation based on anatomy, physiology, infection and molecular interactions, they continued to hold sway until recent times. That they did speaks to the complexity of the healing arts, which should encompass both the curing of diseases as well as the relief of human suffering. Both are still significant challenges to modern medicine. We will explore Galen’s life and medicine, and then show how the ideas of this man are consistent with and can still illuminate evolving paradigms for explaining and treating disease, illness and relieving human suffering.

 

Galen and Modern Healing (pdf)

Η μεταμόρφωση ενός αγίου στο Peristephanon του Προυδέντιου (p. 1-12)

ARTICLES

Θωμάς Τσαρτσίδης

Εθνικό και Καποδιστριακό

Πανεπιστήμιο Αθηνών

 

Περίληψη: Στον Ύμνο στον Ρωμανό (τέλη 4ου / αρχές 5ου αι. μ.Χ.), ένα ποίημα επίσης γνωστό και ως Peristephanon 10, ο ποιητής Προυδέντιος περιγράφει την ανάκριση και τα βασανιστήρια ενός αγίου από την Καισάρεια που μαρτύρησε στην Αντιόχεια. Στην περιγραφή του ο Προυδέντιος τροποποιεί βασικά στοιχεία της ιστορίας του Ρωμανού, όπως αυτά μας είναι γνωστά από τις αγιολογικές πηγές. Πιο συγκεκριμένα, δεν αναφέρει ότι το μαρτύριο του αγίου έλαβε χώρα στη Αντιόχεια και εμπλουτίζει τον λόγο του Ρωμανού με επιχειρήματα από την απολογητική παράδοση, τα οποία δημιουργούν την εντύπωση ότι το μαρτύριο διεξάγεται στη Ρώμη. Με άλλα λόγια, ο Προυδέντιος εκρωμαΐζει την ιστορία του Ρωμανού, πράγμα το οποίο διευκολύνεται από τη σημασία του ονόματος του αγίου (‘Ρωμαίος’). Έχοντας τροποποιήσει την ιστορία του Ρωμανού κατ’ αυτόν τον τρόπο, ο Προυδέντιος προωθεί το όραμα της ρωμαϊκής χριστιανικής ταυτότητας, μιας νέας εθνικής ταυτότητας, η οποία συνδυάζει ρωμαϊκά και χριστιανικά στοιχεία.     

Summary: In the Hymn to Romanus (end 4th / beginning 5th c.AD.), a poem also known as Peristephanon 10, Prudentius describes the interrogation and sufferings of a saint from Caesarea who was martyred in Antioch. In his description, Prudentius varies key-elements of the story of Romanus, as we know them from the hagiographical sources. More specifically, he does not mention that the saint’s martyrdom took place in Antioch and enriches Romanus’ speech with apologetic arguments creating the impression that his martyrdom took place in Rome. In other words, Prudentius romanises the story of Romanus, something that is aided by the significance of the saint’s name (‘Roman’). Through transforming the story in this way, Prudentius promotes the vision of a new Roman identity; the Roman Christian identity that combines Roman and Christian elements.

 

Η μεταμόρφωση ενός αγίου (pdf)

Volume 2 (2018) – Front Page

«Εδουάρδου Γίββωνος, Ιστορία της Παρακμής και Πτώσης της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, κεφάλαιο 15»: μεταφραστικό εγχείρημα (σ. 61-73)

ΑΡΘΡΑ

Αικατερίνη Βούλγαρη

 

Περίληψη: Το επίπονο έργο της μετάφρασης περιλαμβάνει πολλές διαστάσεις με βάση: α. Το αρχικό-πρωτότυπο κείμενο, β. Τον μεταφραστή, ως μέσο πρόσληψης, γ. Το μετάφρασμα, ως αποτέλεσμα και αυτόνομο έργο. Η παρούσα μελέτη για το πλέγμα εμπειρικής αφήγησης και δημιουργικής φαντασίας συνιστά μεταφραστικό εγχείρημα επί ιστορικού κειμένου λογοτεχνικών αξιώσεων. Η φύση και η κατανόηση της Ιστορίας μπορούν να ακολουθήσουν το μοντέλο που ερμηνεύει την εξιστόρηση (ιστορία): Μια αρχική κατάσταση ακολουθείται από την ανάπτυξή της, για να καταλήξει κάπου. Επιπλέον, η συγγραφή Ιστορίας δύναται να μελετηθεί όχι μόνο ως αναπαράσταση της πραγματικότητας, αλλά και ως λογοτεχνικό τεχνούργημα. Ο άγγλος ιστορικός Edward Gibbon, με το κλασικό του έργο Η Ιστορία της Παρακμής και Πτώσης της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας –η αρχική εξάτομη έκδοση του οποίου ολοκληρώθηκε σε περίοδο δώδεκα ετών (1776-1788)– συνέδεσε το όνομά του με τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Κανείς από τους προκατόχους του δεν είχε επιδιώξει τη σύνθεση αρχαίας ιστορίας επί τη βάσει ενδελεχούς ανασκόπησης όλων των διαθέσιμων πηγών, αλλά και υπό μορφή λογοτεχνικής αφήγησης. Η προσπάθεια αποκωδικοποίησης του Edward Gibbon, συγγραφέα με «σιδερένια πειθαρχία» (Brown: 1992, 2000: 35), συνιστά πρόκληση διανοητική και μορφωτική, άσκηση στην τέχνη του λόγου και στην υπομονή. Η κωδικοποίηση εκ νέου στη γλώσσα-στόχο προϋποθέτει, μεταξύ άλλων, προσεκτική ανάλυση των στρατηγικών χρήσης της γλώσσας στο κείμενο-πηγή και την πνευματική οικείωση από τον μεταφράζοντα του μεταφραζομένου: του λογίου του 18ου αιώνα που είχε «την πολυτέλεια της πρόσβασης στο ιδεώδες corpus των πρωτότυπων κειμένων της Weltliteratur» (Τσούτσουρα, 1997: 109).

 

Abstract: The arduous task of translation involves many dimensions on the basis of: a. The original text, b. The translator as a medium of perception, c. Translation, as a result and an autonomous piece of work. The present study on the grid of empirical storytelling and creative imagination constitutes a translation project on a historical text with literary claims. The nature and understanding of History can follow the model which interprets the narration (story): An initial state is followed by its development, to end somewhere. Moreover, History writing may be studied not only as a representation of reality, but as a literary artefact. The English historian Edward Gibbon, with his classic work The History of the Decline and Fall of the Roman Empire –the original six-volume publication of which was completed in a period of twelve years (1776-1788)– associated his name with the Roman Empire. None of his predecessors had pursued the ancient history composition based on a thorough review of all available resources, but also in the form of a literary narrative. The attempt to decode Edward Gibbon, an author of “iron discipline” (Brown, 1992, 2000: 35), constitutes an intellectual and educational challenge, an exercise in the art of language and patience. The recoding in the target language requires, inter alia, a careful analysis of language use strategies in the source text, and the spiritual familiarity with the translated author: the 18th century scholar who had “access to the ideal corpus of the original texts of Weltliteratur” (Τsoutsoura, 1997: 109).

 

Γιββων, Ιστορία της Παρακμής και Πτώσης της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας: μεταφραστικό εγχείρημα (pdf)

H πρώιμη ανάπτυξη του Κινήματος των ακολούθων του Ιησού (p. 49-60)

ΑΡΘΡΑ

Πέτρος Παρθένης

Ιστορικός

Περίληψη: Η εντυπωσιακή κατάκτηση του μεσογειακού κόσμου από τον Χριστιανισμό τον 4ο αι. μ.Χ. συχνά επισκιάζει τις ταπεινές απαρχές του θρησκευτικού αυτού κινήματος, παρότι παρουσιάζουν πολύ ενδιαφέρον και, από πολλές απόψεις, διαμόρφωσαν τον χαρακτήρα και τη μεταγενέστερη ανάπτυξή του. Στο συγκεκριμένο άρθρο, επιχειρώ, βασιζόμενος σχεδόν εξολοκλήρου στα συνοπτικά Ευαγγέλια και τις Πράξεις των Αποστόλων, να φωτίσω ορισμένες πτυχές της αρχικής του ανάπτυξης, προσδιορίζοντας την αρχική του κοιτίδα, κατανοώντας ορισμένους λόγους για τους οποίους επιλέχθηκε η Ιερουσαλήμ ως έδρα του, διακρίνοντας πώς πυροδοτήθηκε η αρχική του γεωγραφική εξάπλωση  και τις πιθανές ανάγκες των μελών του Κινήματος που ανάγκασαν τα μέλη του να έχουν τόσο στενή και τακτική επαφή. Η προσεκτική μελέτη των ευαγγελίων και των Πράξεων υποδεικνύει τη Γαλιλαία, όχι την Ιερουσαλήμ, ως την αρχική κοιτίδα του Κινήματος. Παρόλα αυτά, πολύ σύντομα μετά τον θάνατο του Ιησού, ο πυρήνας των αρχικών του ακολούθων επέλεξε να μετακινηθεί μόνιμα στην Ιερουσαλήμ, πιθανόν υπό το βάρος εσχατολογικών προσδοκιών και μιας ανέλπιστα μαζικής ένταξης νέων μελών στο Κίνημα. Παρά την ευρέως διαδεδομένη αντίληψη πως το Κίνημα άρχισε αμέσως να εξαπλώνεται γεωγραφικά, οι Πράξεις υποδηλώνουν πως η αρχική του τάση ήταν συγκεντρωτική, με τα νέα μέλη να συγκεντρώνονται στην Ιερουσαλήμ, παρά να διασπείρονται. Η πρώτη του γεωγραφική εξάπλωση γίνεται υπό το βάρος των πρώτων τοπικών διώξεων του Κινήματος, και όχι με πρωτοβουλία των Αποστόλων, που γενικά, εμφανίζονται να ακολουθούν την περαιτέρω γεωγραφική εξάπλωση, όχι να ηγούνται αυτής. Τέλος, η ανάγκη των νέων μελών του Κινήματος να συναναστραφούν με όσους είχαν γνωρίσει προσωπικά τον Ιησού, καθώς και ο μικρός σχετικά αριθμός ατόμων με την ικανότητα να συσχετίζουν τη μεσσιανική υπόσταση του Ιησού με τις Εβραϊκές Γραφές πιθανόν συνέβαλε σημαντικά στη δικτύωση των πρώιμων κοινοτήτων και στην τακτική τους επικοινωνία.

Summary: The impressive way by which Christianity conquered the Mediterranean world by the end of the 4th cent. AD often overshadows the humble origins of this religious movement, even though they are very interesting and have, in many ways, shaped the Movement’s character and future development. In this article, based almost entirely on the synoptic Gospels and the Acts of the Apostles, I try to shed some light on some aspects of its early development, by locating the Movement’s birthplace, understanding some of the reasons for selecting Jerusalem as its centre, discovering what triggered its initial spread, and what kind of needs forced the members of the Movement to establish so close and frequent contact. A thorough study of the Gospels and Acts specifies Galilee as the Movement’s birthplace, not Jerusalem. Still, soon after Jesus’ death, the nucleus of his followers chose to move permanently to Jerusalem, possibly because of eschatological expectations and an unexpected and massive success in gaining new members. Contrary to what is widely assumed, the Movement exhibited at first a tendency of concentrating its members to its centre instead of spreading to neighbouring territories. Its first geographical spread outside Jerusalem is described as a result of local persecution, and not as an initiative by the Apostles, who mostly appear to follow up the Movement’s further dispersion instead of leading it. Last, the need among the members of the Movement to meet and socialise with persons who have known Jesus personally, as well as the small number of people within the Movement capable of linking Jesus’ Messianic status with the Hebrew Scriptures contributed to the formation of networks amongst the early communities of Jesus’ followers. 

 

H πρώιμη ανάπτυξη του Κινήματος των ακολούθων του Ιησού (pdf)

Η χειροτονία ενός Άραβα φυλάρχου (p. 42-48)

ΑΡΘΡΑ

Τσουλκανάκης Κ. Δημήτριος

Δρ. Βυζαντινής Ιστορίας

 

Περίληψη: Ο Κύριλλος Σκυθοπολίτης, ως ο διασημότερος βιογράφος αγίων του Βυζαντίου, αποδεικνύει πόσο σημαντικές είναι οι αγιολογικές πηγές για τη μελέτη της κοσμικής ιστορίας. Ο Κύριλλος αποτυπώνει με την πένα του σημαντικά γεγονότα σχετικά με την στρατιωτική και εκκλησιαστική ιστορία της Παλαιστίνης, άγνωστα εν πολλοίς σε άλλες πηγές. Ο Βίος του οσίου Ευθυμίου που συνέγραψε μεταξύ άλλων ο Κύριλλος, αποτελεί την μοναδική σωζόμενη πηγή για την αραβόφωνη επισκοπή Παρεμβολής στην Παλαιστίνη. Παράλληλα, ο Κύριλλος κατέγραψε και την ιστορία του ιδρυτή της επισκοπής Παρεμβολής, του Ασπέβετου-Πέτρου. Ο τελευταίος υπήρξε και ο πρώτος ιστορικά φύλαρχος Παρεμβολής, με καθήκον να προστατεύει τη ζωή των μοναχών και τις περιουσίες των μονών τους στην έρημο της Ιουδαίας και την κοιλάδα του ποταμού Ιορδάνη.

Summary: Cyrillus Scythopolites, the most noted biographer of saints in Byzantium, proves the importance of hagiographical sources in the study of secular history. Cyrillus illustrates important facts related to the military and ecclesiastical history of Palestine, in good part unknown to other sources. The Life of Saint Efthymios, which Cyrillus co-wrote among others, is the only extant source concerning the Arabic Diocese of Parembole. At the same time, Cyrillus recorded the history of the founder of the Diocese of Parembole, Aspevetos-Peter. The latter was historical the first recorded phylarchos (=tribal chief) of Parembole, exercising the duty of protecting the lives of the monks and the property of their monasteries in the Desert of Judea and the valley of the Jordan River.

Η χειροτονία ενός Άραβα φυλάρχου (pdf)

 

Η μεταστροφή της πόρνης (p. 38-41)

ΑΡΘΡΑ

Δημήτρης Ι. Κυρτάτας

Καθηγητής της Ύστερης Αρχαιότητας

στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

 

Περίληψη: Η εισήγηση παρουσιάζει όψεις της πορνείας στην ύστερη αρχαιότητα μέσα από τις μαρτυρίες των αγιολογικών κειμένων. Επισημαίνει ιδιαιτέρως κάποιες αναφορές σε μεταμέλειες εκπορνευμένων γυναικών και τον τρόπο με τον οποίο χειρίστηκαν το ζήτημα οι ασκητές της ερήμου και άλλοι εκκλησιαστικοί συγγραφείς.

Summary: “The conversion of harlots”: The article presents aspects of prostitution in the late antiquity based on testimonies of hagiological texts. It deals in particular with references to repentant harlots and the way the issue was treated be some desert ascetics and other ecclesiastical writers.

 

Η μεταστροφή της πόρνης (pdf)

Older posts «